حضرت علی(ع) اسوه شجاعت، مردانگی، فتوت و جوانمردی است، این امام بزرگوار، عدالت را سرلوحه زندگی خود داشت، با جدیت برای برقراری آن تلاش و در راه تحقق آن نیز به شهادت رسید .

در قرآن کریم هدف و رسالت پیامبران و امامان، بیان احکام و قوانین الهی و تعلیم و تزکیه برای اقامه عدل و قسط در بین مردم عنوان شده است، به همین دلیل پذیرش حکومت از سوی حضرت علی(ع) ارزش ذاتی ندارد، بلکه ابزاری برای تحقق عدالت است .

حضرت علی برای برقراری و بسط عدالت در جامعه موارد بسیاری را مورد توجه داشت و از اطرافیان خود نیز می خواست  بطور دقیق به آنها توجه کرده و بر اساس این معیارها رفتار کنند :

برپایی حق، برقراری عدالت، توجه یکسان به مردم، بازگرداندن حقوق غصب شده، مبارزه با فساد اقتصادی و مبارزه با تبعیض از جمله مواردی بودند که امام برای بسط و برقراری آنها تلاشهای بسیاری کرد و حتی در این راه به شهادت رسید .

عدالت از محوری ترین اندیشه های امام علی است، علی(ع) در محراب عدالت و به دلیل سخت گیری در اجرای عدالت به شهادت رسید، علت اصلی نیز عدم تحمل عدالت علوی از سوی برخی افراد جامعه بود. 

در دیدگاه امام علی اگرعدالت رعایت شود، حقوق بشر و حقوق انسانی تمام جهانیان حفظ خواهد شد.

عدالت در اندیشه امام گستره وسیعی را در بر می گیرد و خط مشی امام در عدالت سیاسی، رعایت حقوق شهروندی در همه ابعاد است. به همین دلیل در نظام علوی توصیه پذیری وجود ندارد و کسی از طریق نفوذ و اعمال توصیه به رانت خواری نمی پردازد .

در دیدگاه امام علی (ع) در جایی که حقوق افراد مساوی باشد، رعایت حقوق همگان عدالت است؛ اما در آنجا که استحقاقهای مختلف برای افراد وجود دارد برخورد یکسان ظلم است و در خط مشی حقوق شهروندی امام علی همه افراد یک جور نمی‌اندیشند و با یک باور زندگی نمی کنند

حضرت علی(ع) از مردان بزرگ تاریخ اسلام است که ابعاد وجودی بسیار گسترده‌ای دارد که درک و دریافت همه آنها به سادگی میسر نیست، در مسیر شناخت این الگوی حق و عدالت، هرچه پیش می‌رویم ابعاد تازه‌ای پیش رویمان گشوده می‌شود.

پس از وحی خدا و برگزیده شدن حضرت محمد (ص) به پیامبری و سه سال دعوت مخفیانه ، سرانجام پیک وحی فرا رسید و فرمان دعوت همگانی داده شد .

در این میان تنها حضرت علی مجری طرحهای پیامبر در دعوت الهی و تنها همراه و دلسوز آن حضرت در ضیافتی بود که وی برای آشنا کردن خویشاوندانش با اسلام و دعوتشان به دین خدا ترتیب داد .

در همین ضیافت پیامبر از حاضران سؤال کرد : چه کسی از شما مرا در این راه کمک می کند تا برادر و وصی و نماینده من در میان شما باشد ؟ فقط علی پاسخ یاری داد . از افتخارات دیگر حضرت علی (ع) این است که با شجاعت کامل برای خنثی  کردن توطئه مشرکان مبنی بر قتل رسول خدا در بستر ایشان خوابید و زمینه هجرت پیامبر فراهم کرد.

على (ع) براى استرداد حق خویش قدرت داشت ولى براى حفظ دین مأمور به صبر بود و این بزرگترین مصیبت و مظلومیتى است که هیچ کس را جز خود او یاراى تحمل آن نیست! 

حضرت علی در حلم و بردبارى به حد کمال بود و تا حریم دین و شرافت انسانى را در معرض تهاجم و تجاوز نمی‌دید صبر و حوصله به خرج می‌داد ولى در مقابل دفاع از حقیقت از هیچ حادثه‏اى رو گردان نبود. معاویه را نیز به حلم ستوده‏اند اما حلم معاویه تصنعى و ساختگى بوده و از روى سیاست و حیله‏گرى و براى حفظ منافع مادى بود در حالی که حلم على فضیلت اخلاقى محسوب شده و براى احیای حق و پیشرفت دین و هدایت گمراهان بود.

امام در زمان خود برای ساماندهی به وضعیت مسلمانان و ایجاد شرایط مطلوب زندگی آنها ، فعالیتهای متعددی داشت . تشکیل دستگاه قضایی ، ساخت اولین مدرسه اسلامی ، تدوین قرآن کریم ، تعلیم مدیریت و اصول حکومت داری از جمله اقدامات وی در زمان خویش هستند

 

سروده حضرت آيت الله صافی گلپايگانی به مناسبت شهادت حضرت علی(ع)

حضرت آيات الله العظمي صافي گلپايگاني به مناسبت فرارسيدن ايان شهادت حضرت علي (ع) قطعه شعري را سرودند .


متن شعر به شرح زير است :

شيعيان از چه جهان منقلب است؟
همه آفاق چرا ملتهب است؟

رخنه افتاده به ملك و ملكوت
يا مگر لرزه به عرش لاهوت

مضطرب عالم امكان شده است
منكف شمس درخشان شده است

در جنان حور به سوگ است و عزا
همه جا بزم عزا هست بپا

متزلزل شده اركان وجود
متفرق شده اعلام حدود

چون بگويم كه زبانم شده لال
همه باشند پريشان احوال

خون بگرييم اگر جمله، رواست
روز قتل شد دين، شير خداست

پرچم شوكت اسلام شكست
عزت دين خدا رفت ز دست

نخل ايمان و عدالت افتاد
سرو بستان هدايت افتاد

اشقيا شير خدا را كشتند
لنگر ارض و سما را كشتند

مرتضي عين خدا نفس رسول
مرتضي جان جهان، زوج بتول