سوريه ؛ نزديكي به عربستان و دوري از ايران ؟!
بشار اسد رئيس جمهور سوريه امروز در رياض با ملك عبدالله پادشاه عربستان سعودي ديدار كرده است.
همزمان با ديدار آقاي اسد از عربستان، حسني مبارك رئيس جمهور مصر نيز به اين كشور سفر كرده است.
برخي منابع خبري نيز از احتمال سفر سران قطر و كويت به عربستان و اجلاس سران پنج كشور عرب در رياض خبر دادهاند.
پس از ترور رفيق حريري نخست وزير فقيد لبنان در سال ۲۰۰۵ روابط عربستان و سوريه به شدت تيره شد، اما در ماههاي اخير دولت سعودي براي بهبود رابطه خود با سوريه تلاش ميكند.
هدف عربستان از بهبود رابطهاش با سوريه، رفع اختلاف در بين كشورهاي عرب و محدود كردن نفوذ ايران در خاورميانه اعلام شده است.
سعود الفيصل، وزير خارجه عربستان در اجلاس اخير وزيران خارجه عرب در قاهره، خواستار اتحاد اعراب براي مقابله با چالش ايران شد.
ظاهرا از نگاه مقامهاي عربستان، بدون همكاري سوريه كه متحد نزديك ايران و پل ارتباطي آن كشور با گروههاي اسلامی فلسطيني و لبناني است، امكان انزواي ايران و كاهش نفوذ آن در خاورميانه وجود ندارد و به همين علت، پادشاهي سعودي در آستانه برگزاري اجلاس سران عرب تصميم گرفته است تا از طريق رفع اختلافات خود با سوريه، سبب فاصله گرفتن آن از ایران شود.
عربستان سعودي در حالي سياست تنش زدايي با سوريه را در پيش گرفته است كه از يك سو دادگاه بينالمللي مسئول رسيدگي به قتل رفيق حريري از اول ماه مارس جاري در نزديكي لاهه آغاز به كار كرده و از سوي ديگر، آژانس بينالمللي انرژي اتمي موضوع برنامه محرمانه هستهاي اين كشور را كه ظاهرا توسط جنگندههاي اسرائيلي نابود شده، در دستور كار خود قرار داده است.
با توجه به اين دو مساله كه به صورت دو اهرم فشار بينالمللي عليه سوريه عمل ميكنند، دولت عربستان اميدوار است كه سوريه براي رفع اختلافات خود با كشورهاي ميانهرو عرب انعطاف بيشتري از خود نشان دهد و براي رها شدن از فشارهاي بينالمللي سياست همكاري با ايران را كنار بگذارد.
در واقع، همين شرايط دولت آمريكا را نيز ترغيب كرده است كه به منظور همراه كردن سوريه با روند صلح خاورميانه و دوري از ايران، دست به ابتكار بزند و با فرستادن ديپلماتهاي خود به اين كشور، بشار اسد را در برابر گزينههاي تازهاي قرار دهد.
ديپلماتهاي بلندپايه آمريكا كه با وليد معلم وزير خارجه سوريه در دمشق ديدار كردهاند، مذاكرات خود با وي را بسيار سازنده توصيف كردهاند.
در مقابل، آقاي اسد نيز در مصاحبه اخير خود با روزنامه الخليج چاپ امارات متحده عربي، صلح با اسرائيل را ممكن دانسته و تاكيد كرده بود كه از نقطه نظر منافع اعراب، بين دولت هاي راست و چپ اسرائيل تفاوتي وجود ندارد و اعراب نبايد اميد خود را براي صلح به ايدئولوژي احزاب اسرائيلي پيوند دهند.
منظور آقاي اسد ظاهرا امكان ادامه مذاكرات صلح با اسرائيل تحت رهبري بنيامين نتانياهو، رهبر حزب راستگراي ليكود بوده است.
با اين حال، نكته مهمتر سخنان آقاي اسد در گفتگو با الخليج حمايت او از ادعاي امارات متحده عربي نسبت به سه جزيره تنبهاي كوچك و بزرگ و ابوموسي در خليج فارس بود.
رئيس جمهور سوريه ضمن موافقت با موضع امارات در باره جزاير سه گانه خواستار حل مسالمتآميز اين موضوع شده و وعده داده بود كه از دوستي خود با ايران و امارات در اين جهت استفاده خواهد كرد.
هر چند كه سوريه همواره پاي بيانيههاي جمعي كشورهاي عرب در مورد حمايت از ادعاي امارات نسبت به سه جزيره خليج فارس را امضا كرده، اما تا كنون حمايت خاص اين كشور از ادعاي امارات به ندرت صورت گرفته است.
از اين رو، اشاره آقاي اسد به موافقتش با موضع امارات در باره جزاير سه گانه را ميتوان به عنوان نشانهاي از آمادگي وي براي پيوستن به آنچه محور ميانهروي در خاور ميانه خوانده ميشود، تفسير كرد.
به هر حال، ديدار اسد از رياض كه در پي ديدار چند مقام بلندپايه سعودي از اين كشور انجام ميشود، در نزديكي سوريه به عربستان و دوري از ايران بيتاثير نيست، اما تاثير عملي آن پس از اجلاس سران عرب و در صحنه لبنان و سرزمين هاي فلسطيني بروز خواهد كرد.